Jaki ma smak yerba mate?

Wstęp

Pierwsze spotkanie z yerba mate to często prawdziwa rewolucja smakowa. Ten wyjątkowy napar z ostrokrzewu paragwajskiego potrafi zaskoczyć nawet najbardziej doświadczonych koneserów herbat i kaw. To zupełnie nowy świat doznań – intensywny, ziemisty, z wyraźną goryczką, która z czasem staje się przyjemna i wręcz uzależniająca. Wiele osób porównuje pierwszy kontakt z yerbą do degustacji dobrego wina czy single malt whisky – początkowo może on szokować, ale z każdą kolejną próbą odkrywa się nowe, fascynujące niuanse.

Warto podejść do yerba mate z otwartością i cierpliwością, bo jej smak wymaga przyzwyczajenia, podobnie jak wiele innych wyrafinowanych produktów. To nie jest zwykły napój – to doświadczenie kulturowe, rytuał i sposób na pobudzenie, który od wieków towarzyszy mieszkańcom Ameryki Południowej. W tym artykule odkryjesz, co sprawia, że yerba mate ma tak charakterystyczny smak, jak go złagodzić i jakie są jej główne odmiany.

Najważniejsze fakty

• Yerba mate ma intensywny, ziemisty smak z wyraźną goryczką, która dla wielu osób początkowo może być zaskakująca, ale z czasem staje się przyjemna
• Głównymi odmianami są yerba argentyńska (łagodniejsza), paragwajska (bardziej intensywna i dymna) oraz brazylijska (świeższa, niemal słodkawa) – każda ma swój unikalny charakter
• Goryczkę yerba mate można złagodzić na kilka sposobów: używając wody o niższej temperaturze (70-75°C), dodając owoce cytrusowe, miód lub inne naturalne słodziki
• Przygotowanie yerba mate to sztuka – odpowiednia temperatura wody (70-80°C), czas parzenia (3-5 minut) i proporcje suszu wpływają na końcowy smak naparu

Jak smakuje yerba mate? Pierwsze wrażenia

Pierwsze spotkanie z yerba mate to często prawdziwy szok smakowy. Ten wyjątkowy napar z ostrokrzewu paragwajskiego potrafi zaskoczyć nawet doświadczonych miłośników herbat i kaw. To zupełnie inny świat doznań – intensywny, ziemisty, z wyraźną goryczką, która z czasem staje się przyjemna i uzależniająca.

Wiele osób porównuje pierwszy łyk yerby do spotkania z dojrzałym czerwonym winem – początkowo może wydawać się zbyt mocne, ale z każdą kolejną próbą odkrywa się nowe niuanse smakowe. Kluczowe jest podejście z otwartością i cierpliwością, bo smak yerba mate wymaga przyzwyczajenia, podobnie jak kawa czy dobre whisky.

Intensywna goryczka i ziemisty posmak

Dominującą cechą smaku klasycznej yerba mate jest wyraźna goryczka, która może przypominać połączenie bardzo mocnej zielonej herbaty z nutami świeżo skoszonej trawy. Ta charakterystyczna cierpkość pochodzi od wysokiej zawartości tanin w liściach ostrokrzewu. Im bardziej dojrzałe liście, tym gorycz będzie bardziej wyczuwalna.

Drugim ważnym elementem jest ziemisty posmak, który wielu opisuje jako podobny do smaku surowego szpinaku lub młodej pokrzywy. Ta nuta pochodzi od sposobu suszenia liści i ich naturalnego składu. W odmianach argentyńskich ziemistość jest bardziej wyważona, podczas gdy w paragwajskich potrafi być naprawdę intensywna.

Dymne nuty w odmianie paragwajskiej

Paragwajskie yerba mate wyróżniają się wyraźnymi nutami dymnymi, które powstają podczas tradycyjnego suszenia liści nad drewnianym ogniem. To właśnie ten proces nadaje im charakterystyczny, lekko wędzony aromat, który może przypominać dojrzałe liście tytoniu lub suszone grzyby. Dla niektórych to największy atut, dla innych – bariera nie do przeskoczenia.

Warto wiedzieć, że intensywność dymnego posmaku zależy od czasu suszenia – marki takie jak Pajarito czy Selecta oferują bardzo wyraziste wersje, podczas gdy La Rubia czy FD to łagodniejsze propozycje dla tych, którzy dopiero zaczynają swoją przygodę z paragwajską yerba mate.

Zastanawiasz się, co to jest mięso przetworzone? Odkryj tajemnice ukryte w codziennych produktach i dowiedz się, co tak naprawdę trafia na Twój talerz.

Porównanie smaku yerba mate do innych napojów

Gdy próbujesz zrozumieć unikalny charakter yerba mate, warto porównać ją do znanych napojów. To pomoże oswoić się z jej wyjątkowym profilem smakowym. Klasyczna yerba łączy w sobie elementy herbaty, kawy i ziół, tworząc coś zupełnie nowego – napój, który trudno jednoznacznie zaklasyfikować.

Yerba mate vs zielona herbata – podobieństwa i różnice

Choć oba napary pochodzą z roślin, yerba mate i zielona herbata to zupełnie różne doświadczenia smakowe. Zielona herbata jest delikatniejsza, z wyraźniejszą nutą słodyczy i świeżości. Yerba natomiast uderza mocniejszą goryczką i bardziej złożonym profilem – ziemistym, trawiastym, często z dymnymi akcentami.

Pod względem struktury smaku, zielona herbata jest jak lekki, orzeźwiający deszcz, podczas gdy yerba mate przypomina gęstą, aromatyczną zupę ziołową. Różnica w intensywności jest szczególnie widoczna w długości posmaku – yerba pozostaje na podniebieniu znacznie dłużej, stopniowo odsłaniając kolejne warstwy smakowe.

Czy yerba może zastąpić kawę?

Dla wielu osób yerba mate staje się zdrową alternatywą dla porannej kawy. Pod względem pobudzenia rzeczywiście może konkurować – zawiera podobną ilość kofeiny (a właściwie mateiny), ale uwalnia ją wolniej, zapewniając bardziej równomierne i długotrwałe pobudzenie bez nagłych spadków energii.

Jednak smakowo to zupełnie inne doświadczenie. Gdzie kawa oferuje palone, karmelowe nuty, yerba proponuje ziemiste, ziołowe doznania. To kwestia preferencji – niektórzy doceniają brak kwasowości charakterystycznej dla kawy, innym brakuje właśnie tej intensywności, którą daje espresso.

Warto spróbować stopniowego przejścia – mieszając początkowo yerba mate z kawą, by przyzwyczaić podniebienie. Brazylijska wersja yerba mate (chimarrão) z delikatnym posmakiem słodkiej trawy cytrynowej może być szczególnie dobrym pomostem dla kawoszy.

Poznaj sekret, co daje wypicie szklanki wody z cytryną na czczo, i zacznij dzień z energią, która odmieni Twoje poranki.

Główne rodzaje yerba mate i ich smaki

Yerba mate to nie jeden uniwersalny smak – w zależności od kraju pochodzenia i metody produkcji możemy doświadczyć zupełnie różnych doznań smakowych. Argentyńska, paragwajska czy brazylijska – każda ma swój charakterystyczny profil, który warto poznać przed zakupem. Różnice wynikają z odmiennych tradycji przygotowania suszu, od gatunku ostrokrzewu po sposób suszenia liści.

Podstawowe różnice między głównymi rodzajami yerba mate:

• Argentyńska – delikatniejsza, z wyraźniejszą nutą ziołową
• Paragwajska – intensywniejsza, z dymnymi akcentami
• Brazylijska (chimarrão) – świeższa, niemal słodkawa

Argentyńska – delikatniejsza i łagodniejsza

Argentyńskie yerba mate to idealny wybór dla początkujących, którzy dopiero poznają świat tego naparu. Charakteryzuje się bardziej wyważonym profilem smakowym – goryczka jest obecna, ale nie dominuje tak bardzo jak w paragwajskich odmianach. Wyczuć w niej można nuty świeżo skoszonej trawy, młodego szpinaku i lekko ziołowe akcenty.

Co wyróżnia argentyńską yerba mate:

1. Większa ilość patyczków (palo) łagodzących smak
2. Krótszy proces suszenia, często bez dymu
3. Drobniejsze cięcie liści wpływające na łagodniejszą ekstrakcję

Marki takie jak Playadito czy Cruz de Malta oferują szczególnie przyjazne wersje dla nowicjuszy, z delikatną słodyczą w tle. Warto zwrócić uwagę na oznaczenie „suave” na opakowaniu – to sygnał, że yerba będzie szczególnie łagodna.

Paragwajska – mocna i dymna

Dla miłośników intensywnych doznań smakowych paragwajska yerba mate to prawdziwa uczta. Jej charakterystyczną cechą jest wyraźny, wędzony aromat wynikający z tradycyjnego suszenia liści nad drewnianym ogniem. To właśnie ten proces nadaje jej głębię i moc, która może początkowo zaskoczyć, ale szybko uzależnia.

„Prawdziwa paragwajska yerba to jak kieliszek dobrej whisky – początkowo szokuje, ale z czasem doceniasz jej złożoność” – mówi Roberto, plantator z Asunción

Najbardziej rozpoznawalne cechy paragwajskiej yerby:

• Głęboka dymność przypominająca dojrzałe liście tytoniu
• Ziarnista tekstura suszu z większymi fragmentami liści
• Długi, ziemisty posmak utrzymujący się na podniebieniu

Marki takie jak Pajarito czy Selecta są świetnym wprowadzeniem do świata paragwajskich yerba mate. Dla jeszcze bardziej intensywnych doznań warto sięgnąć po yerbę „despalada” – pozbawioną patyczków, gdzie smak liści jest najbardziej skoncentrowany.

Nie wyrzucaj zalewy po ogórkach! Sprawdź, co zrobić z zalewą po ogórkach, i wykorzystaj ją w sposób, który Cię zaskoczy.

Brazylijska – słodsza i świeższa

Jeśli klasyczna yerba mate wydaje ci się zbyt intensywna, brazylijska odmiana chimarrão może być miłym zaskoczeniem. Charakteryzuje się wyraźnie słodszym profilem i świeżym, trawiastym aromatem przypominającym młodą zieloną herbatę. To zasługa specjalnego procesu produkcji – liście są suszone gorącym powietrzem, a nie dymem, co zachowuje ich naturalną słodycz.

Co wyróżnia brazylijską yerba mate:

1. Jasnozielony kolor suszu dzięki szybkiemu suszeniu
2. Delikatna nuta słodkiej trawy cytrynowej w aromacie
3. Bardzo drobne zmielenie tworzące charakterystyczną „piankę”

Jak złagodzić goryczkę yerba mate?

Charakterystyczna gorycz yerba mate to dla wielu bariera nie do przeskoczenia. Na szczęście istnieje kilka sprawdzonych sposobów, by ją złagodzić bez rezygnacji z właściwości naparu. Kluczem jest odpowiednie przygotowanie i kilka prostych trików, które zmieniają doświadczenie smakowe.

„Moja babcia zawsze mówiła, że dobra yerba powinna być jak życie – początkowo gorzka, ale z czasem odkrywasz jej słodycz” – wspomina Carlos, plantator z Misiones

Podstawowe metody na zmniejszenie goryczy:

1. Używaj wody o temperaturze 70-75°C (nie wrzątku!)
2. Zacznij od mniejszej ilości suszu (1/3 naczynia zamiast 3/4)
3. Skróć czas pierwszego parzenia do 1-2 minut

Dodatki owocowe i ziołowe

Jednym z najprzyjemniejszych sposobów na złagodzenie goryczy jest eksperymentowanie z dodatkami. Świeże lub suszone owoce nie tylko wnoszą przyjemną słodycz, ale też wzbogacają profil smakowy o nowe, ciekawe nuty. Najlepiej sprawdzają się cytrusy – plasterek pomarańczy czy limonki potrafi całkowicie zmienić charakter naparu.

Najpopularniejsze dodatki do yerba mate:

Warto spróbować też gotowych mieszanek z dodatkami – marki takie jak CBSe czy Kraus oferują szeroki wybór kompozycji z owocami i ziołami, gdzie proporcje są już idealnie dobrane. Szczególnie polecane są połączenia z hibiskusem, jagodami czy marakują.

Słodziki naturalne i miód

Jeśli naturalna gorycz yerba mate jest dla Ciebie zbyt intensywna, naturalne słodziki mogą stać się Twoim najlepszym przyjacielem. W przeciwieństwie do białego cukru, który maskuje smak, miód czy stewia wydobywają głębię naparu, delikatnie łagodząc jego ostrość. To rozwiązanie, które docenią zarówno początkujący, jak i doświadczeni mateiści.

Najlepsze naturalne dodatki słodzące:

• Miód akacjowy – delikatny, nie dominuje smaku yerby
• Stewia – zero kalorii, intensywnie słodka w małych ilościach
• Syrop klonowy – dodaje ciepłych, karmelowych nut
• Ksylitol – niski indeks glikemiczny, przyjemny posmak

Pamiętaj, że dodatek słodzika zawsze warto wprowadzać stopniowo. Zacznij od małej ilości i zwiększaj do osiągnięcia pożądanego efektu. Miód najlepiej dodawać do lekko przestudzonego naparu (ok. 60°C), by zachować jego właściwości zdrowotne.

Yerba mate z dodatkami – nowe smaki

Świat yerba mate stale ewoluuje, a producenci prześcigają się w tworzeniu innowacyjnych kompozycji smakowych. Dzięki dodatkom owoców, ziół czy przypraw, nawet klasyczna argentyńska yerba może stać się prawdziwą ucztą dla podniebienia. To doskonała propozycja dla tych, którzy szukają czegoś więcej niż tradycyjnego smaku.

Nowoczesne mieszanki yerba mate:

• Yerba mate z guarana – podwójna dawka energii
• Wersje z hibiskusem – kwaskowate i orzeźwiające
• Połączenia z cynamonem – rozgrzewające i korzenne
• Kompozycje z trawą cytrynową – świeże i lekkie

Warto eksperymentować z gotowymi mieszankami od sprawdzonych producentów, takich jak CBSe czy Kraus, którzy perfekcyjnie dobierają proporcje. Dla odważnych pozostaje tworzenie własnych kompozycji – wystarczy dodać ulubione składniki do tradycyjnej yerby.

Owoce cytrusowe i jagodowe

Cytrusy i jagody to jedne z najpopularniejszych dodatków do yerba mate, które znakomicie równoważą jej naturalną gorycz. Świeża pomarańcza, limonka czy grejpfrut dodają nie tylko słodyczy, ale też przyjemnej kwaskowatości, która ożywia smak naparu. Jagody natomiast wnoszą delikatną słodycz i antyoksydanty.

Najlepsze połączenia owocowe:

• Pomarańcza + goździki – świąteczny aromat
• Maliny + mięta – orzeźwiający duet
• Jagody acai + guarana – energetyczna bomba
• Cytryna + imbir – rozgrzewająca mieszanka

Dodając owoce do yerba mate, warto pamiętać o kilku zasadach: cytrusy najlepiej wrzucać w postaci plasterków ze skórką (wcześniej umytych), a jagody – lekko rozgniecione. Świeże owoce uwalniają więcej smaku niż suszone, ale te drugie są wygodniejsze w użyciu i dłużej zachowują świeżość.

Zioła i przyprawy

Świat yerba mate otwiera przed nami nieograniczone możliwości aromatycznych eksperymentów. Dodatek ziół i przypraw potrafi całkowicie przemienić charakter naparu, tworząc unikalne kompozycje smakowe. To doskonały sposób na odkrywanie nowych odsłon tego tradycyjnego napoju.

Najciekawsze połączenia ziołowe:

• Mieta – dodaje orzeźwienia i chłodu
• Imbir – wprowadza pikantną nutę i rozgrzewa
• Rumianek – łagodzi i uspokaja
• Lawenda – nadaje kwiatowy, delikatny aromat

„Dodanie szczypty suszonej mięty do yerba mate to jak otwarcie okna w upalny dzień – natychmiastowe orzeźwienie” – mówi Maria, miłośniczka ziołowych kompozycji

Jak przygotować yerba mate, by wydobyć najlepszy smak?

Odkrycie pełni smaku yerba mate to sztuka wymagająca uwagi i cierpliwości. Kluczem jest nie tylko dobór odpowiedniego suszu, ale też sposób jego przygotowania. Od temperatury wody po technikę parzenia – każdy szczegół ma znaczenie dla końcowego efektu.

Podstawowe zasady idealnego przygotowania:

• Używaj świeżej, miękkiej wody
• Dbaj o czystość naczynia i bombilli
• Eksperymentuj z czasem parzenia
• Stosuj odpowiednie proporcje suszu do wody

Odpowiednia temperatura wody

Temperatura wody to tajna broń w wydobywaniu najlepszego smaku z yerba mate. Zbyt gorąca woda uwolni nadmierną gorycz, podczas gdy zbyt chłodna nie wydobędzie pełni aromatów. Idealny przedział to 70-80°C – wystarczająco gorąca, by ekstrahować smaki, ale nie na tyle, by spalić delikatne liście.

Jak rozpoznać idealną temperaturę bez termometru:

• Poczekaj 3-5 minut po zagotowaniu wody
• Obserwuj parę – powinna być widoczna, ale nie gęsta
• Testuj na nadgarstku – powinna być gorąca, ale nie parzyć

„Woda do yerba mate powinna być jak poranne słońce w Patagonii – ciepłe, ale nie palące” – radzi Juan, plantator z Misiones

Właściwy czas parzenia

Kluczem do wydobycia pełni smaku z yerba mate jest odpowiedni czas parzenia. Zbyt krótki nie pozwoli na pełną ekstrakcję aromatów, a zbyt długi może uwolnić nadmierną gorycz. Optymalny przedział to 3-5 minut, w zależności od rodzaju suszu i osobistych preferencji.

Jak dostosować czas parzenia do rodzaju yerba mate:

• Argentyńska – 4-5 minut dla pełniejszego smaku
• Paragwajska – 3-4 minuty by uniknąć przesadnej intensywności
• Brazylijska (chimarrão) – 2-3 minuty ze względu na drobniejsze cięcie liści

Pamiętaj, że pierwsze zalanie powinno być najkrótsze – około 1-2 minut. Kolejne dolewki mogą trwać nieco dłużej, stopniowo wydobywając głębsze nuty smakowe. To właśnie ta technika pozwala cieszyć się jednym zasypem nawet przez kilka godzin.

Czy warto dać szansę yerba mate?

Decyzja o spróbowaniu yerba mate to często prawdziwy przełom w codziennych rytuałach. Ten wyjątkowy napar oferuje coś więcej niż zwykłe pobudzenie – to doświadczenie kulturowe i smakowe, które może wzbogacić Twoje codzienne chwile. Choć początki bywają wyzwaniem, warto dać yerbie szansę ze względu na jej unikalne właściwości.

Powody, dla których warto spróbować yerba mate:

• Zrównoważone pobudzenie bez nagłych spadków energii
• Bogactwo składników odżywczych i przeciwutleniaczy
• Różnorodność smakowa – od klasycznej goryczki po owocowe kompozycje
• Rytuał parzenia jako forma relaksu i wyciszenia

Nawet jeśli początkowo smak wyda Ci się zbyt intensywny, daj sobie czas na przyzwyczajenie. Wiele osób, które początkowo nie były przekonane, po kilku próbach odkrywa prawdziwą przyjemność płynącą z picia yerba mate. Kluczem jest eksperymentowanie z różnymi odmianami i metodami przygotowania.

Opinie początkujących i doświadczonych mateistów

Świat yerba mate to społeczność pełna pasjonatów, których doświadczenia mogą być cennym drogowskazem. Początkujący często podkreślają, że pierwsze spotkanie z yerbą było wyzwaniem, ale z czasem docenili jej złożony charakter. „Pierwszy łyk był szokiem, ale po tygodniu nie wyobrażałem sobie poranka bez tego rytuału” – przyznaje Krzysztof, który odkrył yerba mate pół roku temu.

Doświadczeni mateiści zwracają uwagę na inne aspekty:

• Różnorodność smaków – od ziemistych po owocowe kompozycje
• Możliwość eksperymentowania z dodatkami i technikami parzenia
• Wpływ na samopoczucie – łagodniejsze pobudzenie niż kawa
• Aspekt społeczny – dzielenie się mate w kręgu przyjaciół

Warto pamiętać, że każdy ma inne preferencje smakowe. To, co dla jednego jest za mocne, dla innego może być idealne. Dlatego najlepszą radą jest próbowanie różnych odmian i znalezienie swojej ulubionej. Wiele osób zaczyna od łagodnych wersji argentyńskich, by z czasem przejść do intensywniejszych paragwajskich kompozycji.

Jak przyzwyczaić się do charakterystycznego smaku

Pierwsze spotkanie z yerba mate może być prawdziwym wyzwaniem dla podniebienia, ale istnieje kilka sprawdzonych sposobów, by oswoić się z jej intensywnym smakiem. Kluczem jest stopniowe przyzwyczajanie – podobnie jak z kawą czy ciemną czekoladą, nasze kubki smakowe potrzebują czasu, by docenić tę wyjątkową goryczkę.

Oto trzy etapy, które pomogą Ci się przyzwyczaić:

1. Zacznij od łagodniejszych odmian argentyńskich z dodatkiem patyczków (con palo)
2. Stopniowo zwiększaj ilość suszu – zacznij od 1/3 naczynia, potem 1/2, aż dojdziesz do tradycyjnych 3/4
3. Eksperymentuj z czasem parzenia – krótsze zalania (1-2 min) dają łagodniejszy smak

„Yerba mate to jak dobre wino – im więcej próbujesz, tym bardziej doceniasz jej złożoność” – mówi Diego, barman specjalizujący się w naparach

Warto pamiętać, że temperatura wody ma kluczowe znaczenie – zbyt gorąca (powyżej 80°C) wydobędzie nadmierną gorycz, podczas gdy woda około 70°C pozwoli odkryć bardziej subtelne nuty smakowe. Jeśli po kilku próbach smak nadal jest zbyt intensywny, spróbuj yerba mate z naturalnymi dodatkami jak mięta czy plasterek cytryny.

Wnioski

Yerba mate to napar, który wymaga cierpliwości i otwartości, ale potrafi zrewolucjonizować codzienne rytuały. Jego charakterystyczna goryczka i ziemisty posmak początkowo mogą zaskakiwać, ale z czasem stają się przyjemne, a nawet uzależniające. Kluczem do polubienia yerby jest stopniowe przyzwyczajanie podniebienia – zaczynając od łagodniejszych odmian argentyńskich, przez paragwajskie z dymnymi nutami, aż po słodkawe chimarrão.

Warto eksperymentować z różnymi technikami parzenia, temperaturą wody i dodatkami, które mogą całkowicie zmienić doświadczenie smakowe. Cytrusy, miód czy zioła potrafią złagodzić gorycz, wydobywając jednocześnie głębsze nuty smakowe. Yerba mate to nie tylko napój, ale cała kultura i rytuał, który dla wielu staje się zdrową alternatywą dla kawy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy yerba mate zawsze jest gorzka?
Nie wszystkie odmiany są jednakowo gorzkie. Argentyńskie yerby z dodatkiem patyczków (con palo) są znacznie łagodniejsze niż intensywne paragwajskie wersje despalada. Brazylijskie chimarrão ma nawet lekko słodkawy posmak. Warto też pamiętać, że gorycz zależy od temperatury wody i czasu parzenia.

Jak długo trzeba się przyzwyczajać do smaku yerba mate?
To bardzo indywidualna kwestia. Niektórzy zakochują się od pierwszego łyku, podczas gdy inni potrzebują nawet kilku tygodni regularnego picia, by docenić jej smak. Warto zaczynać od małych ilości suszu i krótkich czasów parzenia, stopniowo zwiększając intensywność.

Czy yerba mate może zastąpić kawę?
Pod względem pobudzenia – tak, a nawet może być lepsza, bo energia uwalnia się bardziej równomiernie. Jednak smakowo to zupełnie inne doświadczenie. Jeśli zależy Ci na podobnym do kawy smaku, lepiej sprawdzą się mieszanki z dodatkiem palonych zbóż lub yerba mate prażona.

Jakie dodatki najlepiej łagodzą gorycz yerba mate?
Świeże plasterki cytrusów (zwłaszcza pomarańczy), miód akacjowy, liście mięty czy kawałki jabłka to najskuteczniejsze naturalne sposoby na złagodzenie goryczy. Gotowe mieszanki z owocami (np. CBSe Frutos Tropicales) też są dobrym wyborem dla początkujących.

Czy parzenie yerba mate w inny sposób zmienia jej smak?
Tak, każdy element przygotowania ma wpływ. Temperatura wody (idealnie 70-80°C), czas parzenia (3-5 minut) i nawet sposób ułożenia suszu w naczyniu potrafią znacząco zmienić charakter naparu. Warto eksperymentować, by znaleźć swój ulubiony sposób.